Gaatjes
Wat zijn gaatjes en hoe te voorkomen?
wat is het?
Cariës
Gaatjes ontstaan doordat de harde delen van de tand verzwakken. Dit proces wordt demineralisatie genoemd, ook wel bekend als cariës. Als dit lang genoeg doorgaat, kan een tand of kies zwakker worden of zelfs oplossen, waardoor er letterlijk een gaatje ontstaat
Gelukkig is het bij vroegtijdige herkenning gemakkelijk te behandelen en te verhelpen. Maar voordat we advies kunnen geven over hoe gaatjes te voorkomen zijn, zullen we eerst de oorzaken, herkenning, zwakke plekken in de mond en mogelijke behandelingen van gaatjes uitleggen.
hoe ontstaat een gaatje in een kies of tand
oorzaken gaatjes
Tandplak, dat op de tanden aanwezig is, is de grote boosdoener voor gaatjes. Tandplak is een nauwelijks zichtbaar, witgeel plakkerig laagje van voedselresten, speekseleiwitten en bacteriën op de kiezen en tanden. De bacteriën scheiden zuren uit die ontstaan uit suikers. Door deze zuren neemt de oplosbaarheid van (tand)glazuur toe, wat geleidelijk oplost; dit proces wordt cariës genoemd.
Iedere keer dat er gegeten of gedronken wordt, krijgen de bacteriën nieuwe suikers tot hun beschikking om zuren uit te scheiden. Minder eetmomenten en goed tandenpoetsen zorgen ervoor dat er minder tandplak aanwezig is en vertragen het proces.
Als tandbederf door slechte mondhygiëne de kans krijgt, kan cariës voorbij het tandglazuur in het dentine (tandbeen) doordringen. Dentine is veel zachter dan glazuur en het proces zal hierdoor sneller gaan. Als het gaatje in de pulpa komt, zal de zenuw ontsteken en is een wortelkanaalbehandeling noodzakelijk.
Kenmerken
hoe herken je een gaatje
Als het gaatje nog in een vroeg stadium is – in het glazuur, dan is het proces nog te herstellen. Het is dan belangrijk om te concentreren op een goede mondverzorging. Een beginnend gaatje is te herkennen aan een donkere verkleuring, witte doffe plek of een zwarte punt op de tand. In deze fase is het vaak pijnloos. Als er te lang gewacht wordt dan kan zelfs een holte (gaatje) ontstaan.
Vaak is dit gepaard met verschillende soorten pijnklachten, zoals pijn of gevoeligheid bij het drinken van iets warms of kouds of het eten van zoute of zure producten. Wanneer een gaatje vergevorderd is, ontstaat er vaak een slechte adem. Daarnaast kun je ook last hebben van een vieze smaak in de mond, zonder dat je precies weet wat de oorzaak is.
Als iemand je vertelt dat je een slechte adem hebt, je witte vlekjes ziet en pijn hebt bij het drinken van koude, warme, zoete en zoute producten, neem dan contact op met de tandarts om een afspraak te maken. Bij tandarts in Zoetermeer kan er worden onderzocht of er echt sprake is van een gaatje.
Veel voorkomende plaatsen van gaatjes
Gaatjes kunnen op verschillende plaatsen in het gebit voorkomen. Daarom is het van belang de gehele mond goed te verzorgen.
Kauwoppervlak
Gaatjes in het kauwoppervlak zien we het vaakst bij kinderen. Kinderen snoepen vaak en moeten nog leren goed te poetsen. De tandplak hoopt zich op tussen de (relatief) diepe spleetjes en groeven, waar gaatjes ontstaan.
Tussen de tanden of kiezen
Een moeilijk bereikbare plaats is tussen de tanden. Tandplak hoopt zich hier op en is alleen goed te verwijderen door te stoken, flossen of te rageren.
Worteloppervlak
Deze gaatjes ontstaan vaak bij mensen met teruggetrokken tandvlees, wat weer een veelvoorkomende klacht is bij vergevorderde ontstoken tandvlees – parodontitis. Tandplak hoopt zich op de wortel, waardoor er snel een gaatje kan ontstaan.
Behandeling
wat kan de tandarts doen?
EEen beginnend gaatje is nog te herstellen en te voorkomen dat het zich verder ontwikkelt door goed te poetsen en te stokeren. De tandarts kan eventueel extra bescherming aanbrengen door middel van fluoride of een sealant in de diepe groeven en spleetjes.
Als het gaatje te groot is, moet het gevuld worden. Wanneer het beschadigde deel is verwijderd, kan het gezonde deel niet meer aangetast worden. De tandarts zal het aangetaste deel van de tand of kies wegboren, schoonmaken en drogen. Vervolgens wordt de tand gevuld.
Vroeger werd dit vaak gedaan met grijs amalgaan. Bij de Kliniek voor Tandheelkunde Zoetermeer gebruiken we alleen composiet, dat beter hecht en beschikbaar is in alle tandkleuren. Dit zorgt voor een esthetisch fraaier resultaat. Als er te veel moet worden weggeslepen, kan de tandarts ervoor kiezen om een inlay of kroon te maken.
Gevolgen
wacht niet te lang met een gaatje
Als er te lang gewacht wordt, kan cariës het dentine aantasten. Op dat moment is het niet meer te herstellen en zal het behandeld moeten worden. Door een goede mondhygiëne is dit te voorkomen. Op het moment dat er echt een gat (caviteit) ontstaat, krijgen bacteriën vrij spel in het dentine en zal het proces zich versnellen. Als er dan te lang gewacht wordt, kan cariës doordringen tot het levende weefsel (pulpa). Dit kan hevige pijn veroorzaken en is alleen te behandelen met een wortel kanaal behandeling.
Wij adviseren dan ook om regelmatig, minimaal twee keer per jaar, langs te komen voor een periodieke controle en het verwijderen van overmatig tandplak en tandsteen.
Hoe voorkom je gaatjes?
- Poets je tanden twee keer per dag.
- Reinig tussen de tanden door middel van tandenstokers, ragers of flosdraad.
- Probeer suikerhoudende dranken en voeding zoveel mogelijk te verminderen.
- Beperk het aantal eet- en drinkmomenten tot maximaal 7 op een dag.
- Ga minimaal twee keer per jaar naar de tandarts voor een periodieke controle en reiniging.
- Zorg dat de tandenborstel in een goede staat is; oude, kromgetrokken haren van de tandenborstel bereiken niet alle plekken.
Laat het niet zover komen. Bezoek regelmatig de tandarts. Voorkomen is tenslotte beter dan genezen.
Neem bij vermoeden van gaatjes direct contact op met de Kliniek voor Tandheelkunde Zoetermeer om een afspraak te maken.
Kiespijn
Oorzaken & Behandelingen
Ontstoken Tandvlees
Gingivitis & Parodontitis
Endodontologie
Wortelkanaalbehandeling